De impact van narcistische mishandeling: vaak zwaarder dan fysieke trauma’s. Wanneer PTSS zich uit als ADHD‑symptomen.

Menselijke arrogantie schuilt in het idee dat we alles cognitief kunnen aansturen. We denken dat wanneer we de oorzaak van een trauma begrijpen, het probleem daarmee is opgelost. Maar zo werkt het niet. Bij een traumatische ervaring kunnen in het brein daadwerkelijk grijze gebieden in de frontale cortex ontkoppeld raken — precies de gebieden die verantwoordelijk zijn voor verwerking. De persoon moest immers overleven. Toevallig is dit ook het gebied dat betrokken is bij functies zoals kunnen focussen.

“Ga op tijd naar bed! Je hebt geen structuur!”

Hm… maar de mens heeft geen speciaal grijs gebied dat deze structuur automatisch organiseert wanneer het beschadigd is.

Wanneer je tegenover iemand staat met een ernstig kindertrauma, sta je in feite voor een auto zonder motor. Je kunt dan wel roepen: “Rij harder!”, maar er zit simpelweg geen motor in die auto.

Bepaalde verbindingen zijn beschadigd geraakt — verbindingen die verantwoordelijk zijn voor het plaatsen van gebeurtenissen in het verleden, voor zelforganisatie, dagstructuur en focus. “Je moet discipline ontwikkelen!” klinkt dan bijna ironisch. Er is geen functionerend hersengebied dat deze taak kan uitvoeren; het brein koos destijds voor overleving.

Voordat iemand de diagnose ADHD krijgt, moet men eerst onderzoeken wat er met die persoon is gebeurd. Is er sprake van PTSS? Narcistische mishandeling kan zwaarder wegen dan fysieke mishandeling.

De volgende vraag is: hoe kunnen deze hersengebieden fysiek worden hersteld? Integratie van geest, ziel en lichaam — en het vermogen om het verleden daadwerkelijk in het verleden te plaatsen — kan pas plaatsvinden wanneer het brein eerst fysiek wordt ondersteund.

Er bestaan talloze methoden om trauma te behandelen: EMDR, therapeutisch schrijven, het plaatsen van de dader in een stoel en hem slaan, je mag tegen de stoel fysiek aanschoppen, en alles zeggen wat je ooit wou zeggen, expressieve technieken zoals tekenen of acteren, narratieve interventies onder hypnose of trance, NLP, werken met tijdlijnen, en meer.

Ik heb onderzocht dat er negen psychotypen zijn. Een schizoïde psychotype — niet te verwarren met schizofrenie — wil vooral niet opgeslokt worden. De term verwijst naar iemand die veel ruimte nodig heeft. Denk aan figuren als Einstein of Salvador Dalí. Bij dit psycho type moet je erop letten dat je niet te direct bent om hem of haar met zijn lichaam te verbinden mocht er sprake zijn van PTSS. Die houdt niet van plotselings aanrakingen. Hier moet je slim te werk gaan. Yoga aanbieden.

Tijdens een ingrijpende traumatische gebeurtenis kan het brein zijn vermogen verliezen om ervaringen in het verleden te plaatsen. Daardoor beleeft iemand zijn trauma als steeds terugkerende fragmenten van emoties, beelden en lichamelijke sensaties. Met een gedysfunctioneerd brein is het vrijwel onmogelijk om trauma effectief te behandelen via cognitieve therapie. In zulke gevallen is hypnose een bijzonder geschikt middel, aangevuld met oefeningen die helpen om opnieuw in het lichaam te integreren.

Het rationele brein kan emoties en gevoelens niet ongedaan maken. Weten alleen helpt niet. (Starheid, koppigheid, depressie, hyperarousal.)

De mediale prefrontale cortex moet worden geactiveerd, evenals interoceptie — via zingen, ademhaling, beweging, yoga.

Een veelvoorkomende reflex bij trauma is: onbewust anderen pijn doen voordat zij jou kunnen kwetsen. PTSS‑reacties zijn overlevings- en zelfbeschermingsreacties. (Sensomotorische therapie, dans en lichaamswerk kunnen hierbij helpen.)

Trauma veroorzaakt vaak problemen met concentratie, aandacht en zelforganisatie.

Therapeutische vragen:

Waar wil je dat ik aandacht aan besteed?

Waar ben je je bewust van?

Wat gebeurt er daarna?

Bij getraumatiseerde mensen vertonen de frontale hersenkwabben trage hersengolven — dit lijkt op ADHD. Hun brein is niet ingesteld op zorgvuldige aandacht voor wat er in het huidige moment gebeurt. Daarom kunnen zwaar getraumatiseerde militairen bijvoorbeeld moeite hebben om weer aan een universiteit te studeren.

Mensen met een intact inlevingsvermogen (dus niet narcisten of psychopaten) die als kind onderworpen waren, komen terug in hun lichaam door speelse, stimulerende oefeningen zoals “vecht terug”. Deze mensen zijn vaak bang voor conflict — wat leidt tot conflictvermijding, geen onderhandelingen en soms een laag salaris.

Een getraumatiseerd persoon leeft niet in het heden. Ze zijn bang om emoties te voelen, omdat emoties geassocieerd zijn met verlies van controle. De essentie van trauma is: afgesneden raken van het menselijk zijn.

Theater is een collectieve confrontatie met menselijkheid. Het laat op speelse wijze thema’s zien als verraad, bedreiging, verwoesting, buitensluiting door leeftijdsgenoten, jaloezie, rivaliteit, boosheid en familieruzies.

Oudere leerlingen dragen vaak meer trauma’s met zich mee; voor hen zijn scripts gericht op emotieregulatie.

Leerlingen met schade identificeren zich soms met de dader. Door de juiste acteurs in te zetten, kun je hun interne programmering beïnvloeden. Collectieve verbinding werkt als een herprogrammering.

P.S. Cognitieve gedragstherapie werkt over het algemeen minder goed bij mensen met PTSS; onderzoeken tonen aan dat slechts ongeveer 15% er baat bij heeft. Neurofeedback heeft goede resultaten laten zien bij mensen met hersendysfunctie door trauma, en ook bij verslavingen.

#ADHD #PTSS #narcisme #psychologie